Compass corp

Liên kết Web

Số lượt truy cập Web:
572791


Bài tham luận: bùng nổ dân số

. Vấn đề bùng nổ dân số đang làm đau đầu giới chức lãnh đạo các quốc gia cũng như những nhà nghiên cứu xã hội trên toàn thế giới và được xem là “cội nguồn của mọi vấn đề”, liên quan mật thiết với đói nghèo, hủy hoại môi trường,…Do đó trong bài tham luận này, chúng tôi tập trung đi sâu phân tích vấn đề nổi cộm này trên phạm vi toàn thế giới nói chung, Việt Nam nói riêng và vai trò của thanh niên trong việc góp phần giải quyết vấn đề này.

Trước hết, dân số là tập hợp những người sống trong cùng một quốc gia, khu vực, vùng địa lý kinh tế hoặc một đơn vị hành chính. Và sự bùng nổ dân số là sự gia tăng dân số quá nhanh trong một thời gian ngắn, gây ảnh hưởng tiêu cực đến mọi mặt của đời sống xã hội. Ngày nay, khái niệm “quả bom dân số” (the population bomb) đã trở nên phổ biến trên toàn thế giới, phần nào đã nói lên mức độ cấp thiết và nguy hiểm, cũng như những hậu quả mà nó có thể gây ra cho nhân loại. Điều này khiến lãnh đạo các quốc gia, các nhà hoạch định chính sách phải nghiêm túc nhìn nhận lại vấn đề này và diễn biến ngày càng phức tạp của nó, đánh giá đúng tầm quan trọng của các chính sách kiểm soát dân số thế giới và thực hiện những giải pháp này một cách quyết liệt hơn nhằm tránh để tình hình trở nên không thể kiểm soát được. Chúng ta hãy cùng điểm qua quá trình phát triển dân số loài người trên trái đất:

  • Khi loài người phát triển ở châu Phi cách đây hơn 200.000 năm thì dân số chỉ ở mức 10.000 người. Cho tới Công Nguyên, dân số cũng chỉ ở mức 300 triệu và đáng nói nhất là cách đây khoảng 200 năm (năm 1800) thì dân số Trái Đất chỉ cỡ 1 tỷ người.
  • Năm 1925 dân số thế giới là 2 tỷ người.
  • 50 năm tiếp theo dân số thế giới tăng gấp đôi, tức là vào năm 1975 đạt 4 tỷ người.
  • Năm 1987, vào ngày 11 tháng 7, dân số thế giới tròn 5 tỷ người, tức là chỉ cần 12 năm để tăng thêm 1 tỷ người.
  • Dân số thế giới đã vượt qua ngưỡng 6 tỉ người vào cuối thập kỷ XX, đạt 6,616 tỉ người vào năm 2007. Chỉ trong vòng 12 năm, thế giới đã tăng thêm 1 tỉ dân (từ 1987 - 1999), là giai đoạn ngắn nhất trong lịch sử loài người để có thêm 1 tỉ dân và 1 tỉ tiếp theo sẽ đạt được sau 13 năm.
  • Thế giới đã đón chào công dân thứ 7 tỷ vào ngày 31/10/2011 vừa qua.
  • Một số nghiên cứu của UN đã dự báo rằng với đà phát triển này thì cho tới năm 2100 dân số Trái Đất sẽ đạt tới mức 10.1 tỷ người.

Như vậy, có thể thấy thời gian để dân số thế giới tăng thêm gấp đôi, cũng như thời gian để Trái Đất đón thêm 1 tỉ công dân mới ngày càng được rút ngắn một cách nhanh chóng. Người ta tính rằng cứ 6 tháng dân số thế giới lại tăng thêm bằng số dân của nước Pháp (50 triệu) và cứ sau 10 năm lại có một nước Trung Quốc ra đời ở những vùng nghèo nàn nhất trên Trái Đất. Đó quả thật là những con số khủng khiếp.

Tuy nhiên, tốc độ tăng dân số ở các khu vực khác nhau trên thế giới là không giống nhau. Có một nghịch lí là khu vực các nước nghèo và kém phát triển nhất lại là những khu vực có tốc độ tăng dân số nhanh nhất. Theo điều tra của Cục Điều tra dân số Mỹ, tốc độ tăng dân số nhanh nhất lại là ở các khu vực nghèo khổ nhất tại châu Phi, Trung Đông và tiểu lục địa Ấn Độ, nơi trung bình một phụ nữ sinh 7 con. Trong tương lai gần, tốc độ phát triển dân số nhanh nhất vẫn là khu vực châu Phi và Nam Á.

Có thể khẳng định vấn đề này có ảnh hưởng không nhỏ đến sự tồn vong của nhân loại. Theo tính toán của các nhà khoa học, tài nguyên trên trái đất chỉ có thể nuôi sống tối đa được khoảng 11 tỷ người. Do vậy nếu dân số không được kiểm soát mà vẫn tiếp tục tăng trưởng vô hạn như hiện nay thì viễn cảnh về một ngày tận thế sẽ không còn quá xa vời, và nguyên nhân của điều này là do chính chúng ta. Có thể nhận thấy rằng rất nhiều vấn đề toàn cầu hiện nay có nguyên nhân bắt nguồn từ bùng nổ dân số: nghèo đói, lạc hậu, bệnh tật, cạn kiệt tài nguyên, khủng hoảng lương thực, ô nhiễm môi trường, chiến tranh, … Những con số thống kê sau đây làm không ít người trong số chúng ta phải giật mình:

  • Theo Tổ chức Nông lương LHQ (FAO), từ năm 1990 đến nay, mỗi năm thế giới mất đi 13 triệu ha rừng. Diện tích rừng nguyên sinh hiện chỉ còn 36%, và hàng năm có khoảng 6 triệu ha rừng có nguy cơ bị xóa sổ. Hiện có 76 nước trên thế giới không còn rừng nguyên sinh.
  • 80% nguồn nước ngọt và 2/3 trong tổng số các con sông trên thế giới đang dần cạn nước. Dự báo đến trước năm 2030, khoảng 60 quốc gia lâm vào tình trạng thiếu nước trầm trọng. Hiện tại trên thế giới có khoảng 1,5 tỷ người không có nước sạch và hơn 2 tỷ người không đủ điều kiện vệ sinh, an toàn. Hàng năm, 3,6 triệu người chết vì các căn bệnh do nước ô nhiễm gây ra.
  • Theo các nhà nghiên cứu thuộc Đại học California, với trữ lượng dầu mỏ toàn cầu 1.332 tỷ thùng (theo ước tính năm 2008), mức tiêu thụ 85,22 triệu thùng/ngày hiện nay tăng 1,3% mỗi năm, dầu mỏ sẽ cạn kiệt vào năm 2041 hoặc chậm nhất vào năm 2054. Trong khi đó, theo tính toán của các nhà nghiên cứu, các nguồn năng lượng mới chỉ có thể thế chỗ của dầu mỏ sớm nhất là vào năm 2140.
  • Vào mùa xuân 2008, Ngân hàng Thế giới thẩm định có khoảng 870 triệu người trên hành tinh bị đói và suy sinh dưỡng. Con số này giờ đây lên đến 900 triệu.

Dân số tăng kéo theo ba nạn đói: đói ăn, đói việc và đói chữ, khiến người dân phải sống trong cảnh nghèo khó, thiếu việc làm, dốt nát nhanh và theo đó là bất ổn trong xã hội, đó  là nạn cướp bóc, khủng bố,.…Dễ thấy khi dân số tăng cao, việc kiếm được miếng ăn sẽ ngày càng trở lên khó khăn hơn, và để đảm bảo sinh tồn cho mình người ta có thể sẵn sàng làm mọi việc, kể cả phạm tội. Nghiêm trọng hơn, xuất phát từ vấn đề dân số quá nhiều dẫn tới việc thiếu đất sống, thiếu “không gian sinh tồn” có thể dẫn tới các cuộc xung đột, chiến tranh giữa các nhóm người, gây nên những hậu quả khôn lường.

Có thể thấy vấn đề bùng nổ dân số đối với vấn đề nghèo đói, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, khan hiếm tài nguyên đều có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp. Bản thân các vấn đề đó đã là các vấn đề mang tính toàn cầu, có ảnh hưởng tới sự tồn vong của nhân loại, chính vì vậy, không còn gì nghi ngờ nữa, vấn đề bùng nổ dân số cũng là một vấn đề có tầm ảnh hưởng sâu sắc, rộng lớn tới tương lai của cả nhân loại.

Việt Nam chúng ta đã đạt đượcnhững thành tựu đáng kể và đượcLiên Hiệp Quốc đánh giá là một trong những nước thực hiện MDG (Mục tiêu thiên niên kỷ) thành công nhất. Sau nhiều năm đẩy mạnh chiến lược Kế hoạch hoá gia đình ‘mỗi cặp vợ chồng chỉ nên có 1-2 con’, tỷ lệ sinh ở Việt Nam đã giảm mạnh và hiện ở mức sinh thấp 2,11 con/người mẹ trong độ tuổi sinh đẻ (bằng với mức sinh thay thế).  Tuổi thọ bình quân của người Việt Nam cũng có bước tiến rõ rệt khi tăng lên đến 73,1 tuổi và dự kiến đạt 75 tuổi vào năm 2020.

Việt Namhiệncó 58 triệu người trong độ tuổi lao động thực tế (từ 15 đến 64 tuổi)và đang ở thời kỳ “dân số vàng”: bình quân hai người lao động nuôi một người phụ thuộc.Thời kỳ đặc biệt này chỉ xảy ra một lần trong lịch sử phát triển của bất kỳ một quốc gia nào. Rõ ràng Việt Nam đang có một cơ hội “vàng” khi sử dụng một lực lượng lao động trẻ dồi dào trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế 2010-2020.

Tuy vậy, chúng ta cũng đang phải đối mặt với những thách thức to lớn như duy trì cân bằng dân số, nâng cao chỉ số phát triển con người HDI và đảm bảo kinh tế xã hội của đất nước phát triển một cách bền vững. Theo báo cáo Tình hình Dân số Thế giới 2010 của Liên Hiệp Quốc, dân số Việt Nam hiện là 89 triệu người và sẽ tăng lên 111,7 triệu người vào năm 2050. Việt Nam hiện đứng thứ 14 trong số những nước đông dân nhất thế giới. Việt Nam vẫn là quốc gia “đất chật, người đông”, có quy mô dân số rất lớn, mật độ dân số rất cao (260 người trên 1km2, gần gấp đôi Trung Quốc). Tỉ lệ sinh đẻ ở nông thôn vẫn cao hơn thành thị, dẫn đến nguy cơ tỷ lệ sinh cao có thể tăng trở lại.

Một vấn đề lớn ở Việt Nam là chênh lệch giới tính khi sinh rất cao. Tỷ số chênh lệch giới tính khi sinh đã tăng lên 112 trẻ trai/100 trẻ gái. Nhiều chuyên gia trong và ngoài nước nhận định rằng sự mất cân bằng tỷ số giới tính khi sinh sẽ tác động lên cơ cấu giới tính dân số trong tương lai và chắc chắn dẫn tới hiện tượng thừa nam giới.

Việc di cư từ nông thôn ra thành thị một mặt thúc đẩy nhanh quá trình đô thị hóa nhưng mặt khác lại gây áp lực rất lớn lên hệ thống cơ sở hạ tầng, dịch vụ xã hội , nhà ở, môi trường... ở các đô thị lớn. Tình trạng kẹt xe, ô nhiễm đã diễn ra ngày càng nhiều ở Thành phố Hồ Chí Minh hay Hà Nội.

Mặc dù nguồn lao động hiện đang dồi dào và được gọi là ‘dân số vàng’ nhưng vấn đề này cũng tạo ra thách thức lớn về việc làm, an sinh xã hội cũng như tỉ lệ lao động qua đào tạo còn thấp. Tổng số người thất nghiệp, thiếu việc làm thường xuyên và thu nhập thấp ở Việt Nam khoảng gần 10%. Dân số Việt Nam tăng nhưng chỉ số phát triển con người (HDI - tổng hợp từ các chỉ số về kinh tế, giáo dục và sức khoẻ) vẫn ở thứ hạng rất thấp so với thế giới (hạng 116).

Có nhiều biện pháp được đưa ra, nhiều phương thức được áp dụng đã mang lại hiệu quả cho thực trạng này. Trong hàng loạt biện pháp, có thể kể ra ở đây những biện pháp tối ưu nhất có thể áp dụng để làm giảm độ nóng của gia tăng dân số.

Một trong những biện pháp phổ biến và hiệu quả nhất là tuyên truyền rộng rãi tác hại của vấn đề bùng nổ dân số trên các phương tiện thông tin đại chúng, giáo dục ý thức của người dân thông qua những khẩu hiệu thiết thực, chỉ rõ những lợi ích cũng như thuận lợi do việc có ít con đem lại.

Hợp tác quốc tế - Hội nghị quốc tế là một biện pháp không thể thiếu trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay nhằm cùng nhau bàn bạc, giúp đỡ nhau vượt qua khủng hoảng về bùng nổ dân số, kêu gọi những nỗ lực chung từ các quốc gia trong việc làm giảm sự tăng dân số, xây dựng những chiến lược cho vấn đề giảm dân số nhằm hoạch định chính sách cho các quốc gia dựa trên đặc thù riêng của mình, đồng thời là nền tảng cho các dự án của các tổ chức quốc tế về vấn đề dân số. Bên cạnh đó, việc nâng cao khả năng tiếp cận đối với các dịch vụ về y tế, bao gồm kế hoạch hóa gia đình, cải thiện tình trạng trẻ em bị chết sau sinh và các dịch vụ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe vì chỉ khi các cặp vợ chồng cảm thấy yên tâm về những đứa con mà mình sinh ra, về khả năng sống sót của chúng, các cặp vợ chồng mới sẵn sàng sinh ít con hơn; mở rộng hơn nữa các cơ hội về giáo dục, nâng cao hiểu biết cho con người là những nhân tố đóng góp không nhỏ trong việc cải thiện bùng nổ dân số. Một thực tế chứng minh rằng những người phụ nữ và nam giới được giáo dục có xu hướng muốn một gia đình nhỏ hơn. Thực tế cũng cho thấy phụ nữ có học vấn sẽ có nhiều quyền lựa chọn hơn, có tiếng nói hơn trong gia đình và trong xã hội. Khi vai trò phụ nữ được tăng lên, tình trạng “trọng nam khinh nữ” cũng được khắc phục bởi đây chính là một trong những nguyên nhân của việc sinh nhiều con dẫn đến gia tăng dân số. Vì vậy việc đầu tư cho phụ nữ cả về trang bị kiến thức lẫn nâng cao vai trò của người phụ nữ, tạo sự bình đẳng nam - nữ là không thể thiếu nếu muốn tình trạng gia tăng dân số được cải thiện.

Giáo dục cho lứa tuổi vị thành niên về giới tính, về tình dục an toàn là một điều đáng được quan tâm ở tất cả các quốc gia, đặc biệt là những quốc gia có tỷ lệ sinh cao. Bởi hiện nay tình trạng  nạo phá thai ở lứa tuổi vị thành niên đang là một vấn nạn ở hầu hết các quốc gia.

Hiện nay, lực lượng dân số trong độ tuổi lao động, đặc biệt lực lượng thanh niên có vai trò và trách nhiệm rất to lớn trong vấn đề bùng nổ dân số vì chính họ là những người trong độ tuổi sinh sản, nhận thức và hành động của họ ảnh hưởng trực tiếp đến sự gia tăng dân số toàn cầu. Tại Việt Nam, điều này càng được thể hiện rõ ràng. Nước ta là quốc gia có dân số khá trẻ, có khoảng 30 triệu người trong độ tuổi thanh niên (15 - 34 tuổi), chiếm 38% dân số.

Trong hàng loạt vấn đề đặt ra đối với thanh niên hiện nay thì vấn đề bùng nổ dân số và các hệ lụy do nó gây ra là một trong những vấn đề quan trọng, cần được quan tâm hàng đầu.

Với sức trẻ và tinh thần xung kích, sẵn sàng đi tiên phong trong những công việc khó khăn, thanh niên chính là lực lượng nòng cốt tham gia giải quyết vấn đề bùng nổ dân số một cách trực tiếp và gián tiếp.

Với vai trò là những người trực tiếp trong độ tuổi sinh sản, lực lượng thanh niên cần nhận thức rõ vai trò của mình trong vấn đề này. Nhiệm vụ hàng đầu của thanh niên là phải học tập, nâng cao hiểu biết của bản thân về thực trạng bùng nổ dân số và những hậu quả to lớn của nó trên qui mô toàn thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, từ đó có nhận thức và hành động đúng đắn góp phần giải quyết vấn đề này; phải thực hiện nghiêm túc các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về vấn đề dân số cũng như những chính sách xã hội về lao động việc làm, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới; không ngừng phấn đấu cải thiện mức sống, kinh tế gia đình từ đó góp phần xây dựng xã hội giàu đẹp, văn minh, cuộc sống ấm no hạnh phúc. Điều này gián tiếp nâng cao chất lượng dân số cũng như đời sống vật chất, tinh thần cho từng người dân.

Ngoài ra, lực lượng thanh niên có thể gián tiếp đóng góp thực hiện mục tiêu chung của quốc gia cũng như thế giới thông qua những việc làm cụ thể như: tham gia tuyên truyền phổ biến rộng rãi tác hại của vấn đề bùng nổ dân số, góp phần giáo dục ý thức người dân và cả cộng đồng về các biện pháp giảm tỷ lệ sinh; chung tay cùng cộng đồng thực hiện bình đẳng giới, nâng cao vai trò của người phụ nữ, giúp họ có nhiều quyền lựa chọn hơn, có tiếng nói hơn trong gia đình và trong xã hội; từng bước xóa bỏ tình trạng “trọng nam khinh nữ” – cũng chính là một trong những nguyên nhân của việc sinh nhiều con dẫn đến gia tăng dân số; góp sức cùng cộng đồng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe trẻ em – thế hệ tương lai, những mầm non của đất nước, nhờ đó các thế hệ mai sau của đất nước ngày một khỏe mạnh.

Tóm lại, bùng nổ dân số là một trong những vấn đề quốc tế nổi cộm nhất hiện nay, nó đã và đang gây ra nhiều hệ quả nghiêm trọng, liên quan đến tất cả các lĩnh vực của cuộc sống. Vì vậy, việc giải quyết vấn đề này cùng với các hậu quả của nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn vong của toàn nhân loại. Những giải pháp mang tính toàn cầu cần được tiến hành ngay lập tức, trước khi mọi việc trở nên không thể kiểm soát. Giải quyết vấn đề này không phải là việc của một gia đình, một quốc gia mà là trách nhiệm của tất cả mọi quốc gia, mọi tầng lớp trong xã hội, đặc biệt là với thế hệ thanh niên - lực lượng đi đầu, xung kích trong mọi vấn đề. Thế hệ thanh niên cần nhận thức rõ vấn đề này và có những hành động cụ thể, góp phần xây dựng một thế giới hòa bình, ổn định và phát triển./.